Bài giảng Ngữ Văn Lớp 7 - Bài: Mẹ và quả

pptx 16 trang kieudung 14/02/2026 1400
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Ngữ Văn Lớp 7 - Bài: Mẹ và quả", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.

File đính kèm:

  • pptxbai_giang_ngu_van_lop_7_bai_me_va_qua.pptx

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ Văn Lớp 7 - Bài: Mẹ và quả

  1. KHỞI ĐỘNG
  2. ? Nghe bài hát và khi nghĩ về cha mẹ em thường có những cảm xúc gì? Hãy chia sẽ cảm xúc đó với các bạn.
  3. I. Tác giả, tác phẩm * Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15-4-1943 - Quê: Tỉnh Thừa Thiên Huế - Thơ ông hấp dẫn bởi sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và suy tư sâu lắng của người trí thức. Lời thơ tâm tình nhẹ nhàng bình dị nhưng lại có giá trị lay thức, ám ảnh tâm tư bạn đọc lâu dài bởi những triết luận sâu sắc. - Cảm xúc trong thơ của ông thường là những tình cảm chân thành, giản dị, sâu lắng về đất nước và con người. - Các tác phẩm nổi tiếng: Người con gái chằm nón bài thơ, Nơi Bác từng qua, Nỗi nhớ, Đất nước * Bài thơ “Mẹ và quả” là một bài thơ giản dị nhưng gợi nhiều liên tưởng mang tính nhân văn. Trích Thơ Nguyêñ Khoa Điềm, Tuyển tâp̣ 40 năm do tac gia choṇ , NXB Văn hoc̣ , Ha Nôị , 2012. ́ ̉ ̀ Nguyễn Khoa Điềm
  4. MẸ VÀ QUẢ - Nguyễn Khoa Điềm - Những mùa quả mẹ tôi hái được Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng Những mùa quả lặn rồi lại mọc Như mặt trời, khi như mặt trăng. Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi. Và chúng tôi, một thứ quả trên đời Bảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được hái Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?
  5. 2. Tìm hiểu chung. 1. Thể thơ 2. Phương thức biểu đạt 3. Nội dung chính (? Bài thơ là lời của ai, nói với ai về điều gì? Tâm trạng và thái độ của người nói như thế nào?) 4. Mạch cảm xúc
  6. 2. Tìm hiểu chung. 1. Thể thơ Tự do 2. Phương thức biểu đạt Biểu cảm kết hợp miêu tả 3. Nội dung chính Bài thơ là lời của người con (tác giả) nói về công lao, lòng biết (? Bài thơ là lời của ai, nói ơn và nỗi lo lắng của con khi nghĩ về mẹ. với ai về điều gì? Tâm trạng và thái độ của người nói như thế nào?) 4. Mạch cảm xúc - Phần 1: Khổ 1,2: Hình ảnh “mẹ và quả” qua cảm nhận của người con. - Phần 2: Khổ 3: Suy ngẫm và tâm trạng của người con về mẹ.
  7. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 1. Hình ảnh “Mẹ và quả” được miêu tả qua những chi từ ngữ, hình ảnh nào? 2. Những biện pháp nghệ thuật đặc sắc ở 2 khổ thơ. Tác dụng? 3. Trong cảm nhận của người con, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào?
  8. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 1. Hình ảnh người - Những mùa quả: - Mẹ hái, mẹ vun trồng Mẹ và quả được miêu - “lặn” rồi “mọc” như “Mặt Trời” khi như “Mặt Trăng” tả qua những từ ngữ, - Lũ chúng tôi từ tay mẹ “lớn lên”, bí và bầu “lớn xuống/ mang dáng giọt mồ hôi mặn/ Rỏ xuống lòng hình ảnh nào? thầm lặng mẹ tôi. - Phép điêp̣ ngữ: Những mùa quả, mẹ. =>Nhấn mạnh và gợi lên sự ân thầm, cần mẫn, tần tảo sớm hôm chăm sóc cho vườn quả, cho các con mà không quản nhọc nhằn. 2. Những biện pháp - So sánh: những mùa quả lặn rồi lại mọc - như khi Mặt Trời, như khi Mặt Trăng. => là quy luật của tự nghệ thuật đặc sắc ở nhiên. Mặt Trăng, Mặt Trời gợi lên hình ảnh của thời gian, gợi lên thời gian tuần hoàn, gợi lên hình ảnh mẹ vẫn bao năm tần tảo sớm hôm chăm sóc cho vườn quả, cho các con mà không quản nhọc nhằn. 2 khổ thơ. Tác dụng? “Giọt mồ hôi mặn” là hình ảnh liên tưởng, so sánh độc đáo, tạo ấn tượng mạnh mẽ về những hi sinh lặng thầm mà lớn lao của mẹ. Từ đó ta thấy được tình cảm sâu nặng của đứa con với công lao suốt đời của người mẹ. - Phép đối: “lặn” “mọc”, “lớn lên” “lớn xuống” => quy luật tuần hoàn của tự nhiên và của con người. sinh ra lớn lên cần sự chăm sóc từ bàn tay mẹ. “Bí và bầu” là thành quả lao động vun trồng của mẹ còn “Con” là kết quả của sự sinh thành, dưỡng dục, là niềm tin, sự kỳ vọng của mẹ. 3. Trong cảm nhận => Người mẹ hiện lên với hình ảnh lam lũ, tần tảo, vất vả nhưng vẫn lạc quan, giàu đức hi sinh, dành của người con, hình hết yêu thương, sự ân cần chăm sóc, nuôi nấng các con khôn lớn mỗi ngày. Cảm xúc sâu nặng của ảnh người mẹ hiện nhà thơ dành cho mẹ là cảm xúc yêu thương, kính trọng và biết ơn. lên như thế nào?
  9. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 1. Từ “quả” ở khổ thơ 1 có gì giống và khác nhau về nghĩa với từ “quả” ở khổ 3? 2. Khổ thơ cuối đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng của biện pháp tu từ ấy? 3. Người con có tâm trạng và suy tư gì?
  10. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 * Từ "quả" ở dòng 1 và 3 khổ thơ đầu mang ý nghiã tả thưc̣ : "Những mùa quả mẹ tôi 1. Từ “quả” ở khổ thơ 1 hái được"; "Những mùa quả lặn rồi lại mọc". Đó là những thứ quả từ tay mẹ vun có gì giống và khác trồng. * Từ "quả" ở dòng 1 và 4 khổ thơ cuối: "Và chúng tôi, một thứ quả trên đời"; "Mình nhau về nghĩa với từ vẫn còn một thứ quả non xanh". => mang ý nghĩa biểu tượng: chỉ những đứa con lớn lên bằng sự chăm sóc, tình yêu thương của mẹ. “quả” ở khổ 3? + Hoán dụ: "Bàn tay mẹ" (lấy bộ phận chỉ toàn thể, nói bàn tay mỏi để nói đến sự già 2. Khổ thơ cuối đã sử yếu của mẹ. dụng biện pháp tu từ + Nói giảm nói tránh: Bàn tay mẹ mỏi. Chỉ tuổi già yếu của mẹ + Ẩn dụ "một thứ quả non xanh" - chỉ người con, ý nói người con vẫn còn non nớt, nào? Tác dụng của biện chưa trưởng thành, chưa làm đươc̣ những điều xứ ng đáng vớ i sư ̣ mong đơị của me.̣ + Dùng câu hỏi tu từ : Nhằm bộc lộ nỗi suy tư, lo lắng đến một ngày mẹ tuổi đã già pháp tu từ ấy? mà mình vẫn chưa đủ khôn lớn, trưởng thành; vẫn là "một thứ quả non xanh", chưa thể thành "trái chín" mẹ mong; lo lắng khi không còn có mẹ bên cạnh bảo ban, sẻ chia, động viên; sợ mình chưa thể báo đáp công ơn to lớn của mẹ. 3. Người con có tâm - Tâm trạng: Hoảng sợ, thể hiện sự lo lắng, suy tư trạng và suy tư gì? => Người con thấu hiểu những nổi vất vả của mẹ, lòng biết ơn sâu sắc công lao vô cùng to lớn, tình yêu thương mẹ vô bờ bến. Nỗi suy tư, lo lắng khi mẹ không còn, mình vẫn chưa trưởng thành như mẹ mong muốn, chưa thể báo đáp công ơn của mẹ.
  11. IV. TỔNG KẾT: 1. Nghệ thuật - Thể thơ tự do với nhịp thơ, giọng điệu tha thiết, trầm lắng giàu chất suy tư. - Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, điệp ngữ, câu hỏi tư từ - Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi, mang ý nghĩa biểu tượng. 2. Nội dung - Hình ảnh người mẹ tần tảo, vất vả, lam lũ, giàu đức hi sinh và tình yêu thương con vô bờ bến qua cảm nhận của người con. - Tình yêu, lòng biết ơn, sự thấu hiểu và nỗi lo lắng của con khi tuổi mẹ xế chiều. * Qua bài thơ Mẹ và quả được mọi người yêu thích. Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm muốn bày tỏ tình cảm yêu thương và biết ơn công lao sinh thành và nuôi dưỡng của mình đến người mẹ kính yêu. Đồng thời qua bài thơ mang một làn sóng lan toả yêu thương nhắn nhủ đến bạn đọc hãy yêu thương những bậc sinh thành của mình khi còn có thể.
  12. V. LUYỆN TẬP Bài thơ đã nói giúp em điều gì khi nghĩ về cha mẹ mình, hãy viết đoạn văn khoảng 5-7 dòng bày tỏ cảm xúc đó của em.
  13. HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ * Bài cũ: - Nắm được cách tìm hiểu một bài thơ. Đọc các bài hơ khác có cùng chủ đề. - Từ bài thơ, nhận ra được những suy ngẫm, cảm xúc, tình cảm của bản thân. * Bài mới: - Soạn bài: Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc xong một bài thơ.