Tài liệu ôn tập Vật lí 8 - Tuần 23

docx 7 trang kieudung 28/01/2026 1360
Bạn đang xem tài liệu "Tài liệu ôn tập Vật lí 8 - Tuần 23", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.

File đính kèm:

  • docxtai_lieu_on_tap_vat_li_8_tuan_23.docx

Nội dung tài liệu: Tài liệu ôn tập Vật lí 8 - Tuần 23

  1. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC MÔN VẬT LÝ 8 - TUẦN 23 BÀI 18. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬPTỔNG KẾT CHƯƠNG I: CƠ HỌC A. CÂU HỎI ÔN TẬP Bài 1. Chuyển động cơ học là gì? Cho hai ví dụ. Bài 2. Nêu một ví dụ chứng tỏ một vật có thể chuyển động so với vật này nhưng lại đứng yên so với vật khác? Bài 3. Độ lớn của vận tốc đặc trưng cho tính chất nào của chuyển động? Công thức tính vận tốc? Đơn vị vận tốc? Bài 4. Chuyển động không đều là gì? Viết công thức tính vận tốc trung bình của chuyển động không đều. Bài 5. Lực có tác dụng như thế nào đối với vận tốc? Nêu ví dụ minh họa. Bài 6. Nêu các yếu tố của lực và cách biểu diễn lực? Bài 7. Thế nào là hai lực cân bằng ? Một vật chịu tác dụng của các lực cân bằng sẽ thế nào khi: a) Vật đứng yên? b) Vật đang chuyển động? Bài 8. Lực ma sát xuất hiện khi nào ? Nêu hai ví dụ về lực ma sát. Bài 9. Nêu hai ví dụ chứng tỏ vật có quán tính. Bài 10. Tác dụng của áp lực phụ thuộc vào những yếu tố nào ? Công thức tính áp suất. Đơn vị áp suất. Bài 11. Một vật nhúng chìm trong chất lỏng chịu tác dụng của một lực đẩy có phương, chiều và độ lớn như thế nào? Bài 12. Điều kiện để một vật chìm xuống, nổi lên, lơ lửng trong chất lỏng. Bài 13. Trong khoa học thì thuật ngữ công cơ học chỉ dùng trong trường hợp nào? Bài 14. Viết biểu thức tính công cơ học. Giải thích rõ ràng từng đại lượng trong biểu thức tính công. Đơn vị công. Bài 15. Phát biểu định luật về công. Bài 16. Công suất cho ta biết điều gì? Bài 17. Thế nào là sự bảo toàn cơ năng ? Nêu ba ví dụ về sự chuyển hóa từ dạng cơ năng này sang dạng cơ năng khác.
  2. HƯỚNG DẪN BÀI ĐÁP ÁN Chuyển động cơ học là sự thay đổi vị trí của một vật theo thời gian so với vật khác. Ví dụ: 1 - Ô tô chuyển động so với cây hai bên đường. - Quả táo rơi từ trên cây xuống. Hành khách ngồi trên ô tô đang chạy thì hành khách chuyển động đối với cây bên 2 đường, nhưng lại đứng yên so với ô tô. - Độ lớn của vận tốc đặc trưng cho tính nhanh hay chậm của chuyển động. s 3 - Công thức tính: v t - Đơn vị là m/s hay km/h. - Chuyển động không đều là chuyển động mà độ lớn của vận tốc thay đổi theo thời gian. 4 s - Công thức tính vận tốc trung bình: v t - Lực có tác dụng làm thay đổi vận tốc chuyển động của vật. 5 - Ví dụ: Lực ma sát ở phanh xe máy và lực ma sát giữa lốp xe với đường làm xe máy chuyển động chậm dần và dừng lại. - Các yếu tố của lực: điểm đặt, phương, chiều và cường độ. - Cách biểu diễn lực: 6 Gốc là điểm mà lực tác dụng lên vật (gọi là điểm đặt của lực). Phương và chiều là phương và chiều của lực. Độ dài biểu diễn cường độ (độ lớn) của lực theo một tỉ xích cho trước. - Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, có cường độ bằng nhau, phương nằm trên cùng một đường thẳng, chiều ngược nhau. 7 - Một vật chịu tác dụng của hai lực cân bằng sẽ : a) Đứng yên khi vật đứng yên. b) Chuyển động thẳng đều khi vật đang chuyển động. - Lực ma sát xuất hiện khi một vật trượt, lăn hoặc nằm yên trên mặt một vật khác. - Ví dụ: 8 + Lực ma sát ở phanh xe máy và lực ma sát giữa lốp xe với đường làm xe máy chuyển động chậm dần và dừng lại. + Búng hòn bi trên mặt sàn nhà. Lực ma sát làm hòn bi lăn chậm dần rồi dừng lại. - Khi ô tô đột ngột rẽ phải, hành khách trên xe bị nghiêng về phía trái. 9 - Khi nhảy từ bậc cao xuống, chân ta bị gập lại. - Tác dụng của áp lực phụ thuộc vào hai yếu tố : Độ lớn của lực tác dụng lên vật và diện tích bề mặt tiếp xúc lên vật. 10 F - Công thức tính áp suất : p S - Đơn vị áp suất là paxcan : 1Pa = 1 N/m2.
  3. - Lực đẩy có phương thẳng đứng, chiều từ dưới lên và độ lớn bằng trọng lượng của 11 phần chất lỏng mà vật chiếm chỗ. - Lực này gọi là lực đẩy Ác-si-mét. - Chìm xuống : P > FA - Nổi lên : P < FA - Lơ lửng : P = F 12 A Trong đó : P là trọng lượng của vật. FA là lực đẩy Ác-si-mét. Trong khoa học thì thuật ngữ công cơ học chỉ dùng trong trường hợp có lực tác dụng 13 vào vật làm vật chuyển dời. - Biểu thức tính công cơ học: A = F.s Trong đó: F: lực tác dụng lên vật (N). 14 s: quãng đường vật đi được theo phương của lực (m). - Đơn vị công là jun kí hiệu là J (1J = 1 N.m). kilojun kí hiệu là (kJ) (1 kJ = 1000 J). - Không một máy cơ đơn giản nào cho ta lợi về công. 15 - Được lợi bao nhiêu lần về lực thì thiệt bấy nhiêu lần về đường đi và ngược lại. Công suất cho ta biết khả năng thực hiện công của một người hay một máy trong 16 một đơn vị thời gian. - Trong quá trình cơ học, động năng và thế năng có thể chuyển hóa lẫn nhau, nhưng cơ năng được bảo toàn. - Ví dụ: 17 1. Mũi tên được bắn đi từ chiếc cung. 2. Nước từ trên đập cao chảy xuống. 3. Ném một vật lên cao theo phương thẳng đứng. B. VẬN DỤNG I. Khoanh tròn chữ cái đứng trước phương án mà em cho là đúng. Bài 1. Hai lực được gọi là cân bằng khi: A. Cùng phương, cùng chiều, cùng độ lớn. B. Cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn. C. Cùng phương, cùng độ lớn, cùng đặt lên một vật D. Cùng đặt lên một vật, cùng độ lớn, phương nằm trên một đường thẳng, chiều ngược nhau Bài 2. Xe ô tô đang chuyển động đột ngột dừng lại. Hành khách trong xe bị: A. Ngả người về phía sau. B. Nghiêng về bên trái. C. Nghiêng về bên phải. D. Xô người về phía trước.
  4. Bài 3. Một đoàn mô tô chuyển động cùng chiều, cùng vận tốc đi ngang qua một ô tô đỗ bên đường. Ý kiến nhận xét nào sau đây là đúng? A. Các mô tô chuyển động đối với nhau. B. Các mô tô đứng yên đối với nhau. C. Các mô tô đứng yên đối với ô tô. D. Các mô tô và ô tô cùng chuyển động đối với mặt đường. Bài 4. Hai thỏi kim loại hình trụ, một bằng nhôm, một bằng đồng có cùng khối lượng được treo vào hai đầu cân đòn thì đòn cân cân bằng (H.18.1). Khi nhúng cả hai vào nước thì đòn cân: A. Nghiêng về bên phải. B. Nghiêng về bên trái. C. Vẫn cân bằng. D. Nghiêng về phía thỏi được nhúng sâu hơn trong nước. (Giải thích: Ban đầu đòn cân cân bằng chứng tỏ trọng lực của hai thỏi bằng nhau. Vì nhôm có khối lượng riêng nhỏ hơn đồng nên thỏi nhôm có thể tích lớn hơn. Do vậy khi nhúng ngập cả hai vào nước thì lực đẩy Ac-si-mét lên thỏi nhôm sẽ lớn hơn, do vậy cân bị nghiêng về bên thỏi đồng). Bài 5. Để dịch chuyển vật nặng lên cao người ta có thể dùng nhiều cách. Liệu có cách nào dưới đây cho ta lợi về công không? A. Dùng ròng rọc động. B. Dùng ròng rọc cố định. C. Dùng mặt phẳng nghiêng. D. Cả ba cách trên đều không cho lợi về công. Bài 6. Một vật được ném lên cao theo phương thẳng đứng. Khi nào vật vừa có thế năng vừa có động năng? A. Chỉ khi vật đang đi lên. B. Chỉ khi vật đang rơi xuống. C. Chỉ khi vật lên đến điểm cao nhất. D. Cả khi vật đang đi lên và đang đi xuống.
  5. II. Trả lời câu hỏi Bài 1. Ngồi trong xe ô tô đang chạy, ta thấy hai hàng cây bên đường chuyển động theo chiều ngược lại. Giải thích hiện tượng này. Bài 2. Vì sao khi mở nắp chai bị vặn chặt, người ta phải lót tay bằng vải hoặc cao su? Bài 3. Các hành khách đang ngồi trên xe ô tô bỗng thấy mình bị nghiêng người sang trái. Hỏi lúc đó xe ô tô đang lái sang phía nào? Bài 4. Tìm một ví dụ chứng tỏ tác dụng của áp suất phụ thuộc vào độ lớn của áp lực và diện tích bị ép. Bài 5. Khi vật nổi trên mặt chất lỏng thì lực đẩy Acsimét được tính như thế nào? Bài 6. Trong những trường hợp dưới đây, trường hợp nào có công cơ học? - Cậu bé trèo cây. - Em học sinh ngồi học bài. - Nước ép lên thành bình đựng. - Nước chảy xuống từ đập chắn nước. HƯỚNG DẪN BÀI ĐÁP ÁN Nếu chọn ô tô làm vật mốc (người ngồi trên xe cũng là vật làm mốc) thì hai hàng cây 1 bên đường sẽ chuyển động ngược lại đối với xe nên ta thấy hai hàng cây bên đường chuyển động theo chiều ngược lại. 2 Để làm tăng ma sát giữa tay vặn và nắp chai, như vậy sẽ đễ mở hơn. 3 Xe ô tô đang lái sang phía bên phải. Đinh nhọn dễ đóng vào gỗ hơn so với trường hợp đầu đinh đã bị tà vì diện tích bị ép 4 nhỏ hơn. Với cùng một cái đinh, nếu dùng búa đập mạnh thì đinh dễ ăn sâu vào gỗ hơn. Khi vật nổi trên mặt chất lỏng thì lực đẩy Acsimét được tính bằng công thức: F A = 5 V.d (trong đó V là thề tích phần vật chìm trong chất lỏng, d là trọng lượng riêng của chất lỏng). Có thể tính bằng cách khác là lực đẩy Ácsimét bằng trọng lượng của vật. Trường hợp có công cơ học là: 6 - Cậu bé trèo cây. - Nước chảy xuống từ đập chắn nước.
  6. III. Bài tập Bài 1. Một người đi xe đạp xuống một cái dốc dài 100m hết 25s. Xuống hết dốc, xe đạp lăn tiếp đoạn đường dài 50m trong 20s rồi mới dừng hẳn. Tính vận tốc trung bình của người đi xe đạp trên mỗi đoạn đường và trên cả quãng đường. Bài 2. Một người có khối lượng 45kg. Diện tích tiếp xúc với mặt đất của mỗi bàn chân là 150 cm2. Tính áp suất người đó tác dụng lên mặt đất khi: a) Đứng cả hai chân. b) Co một chân. Bài 3. M và N là hai vật giống hệt nhau được thả vào hai chất lỏng khác nhau có trọng lượng riêng d1 và d2 (H.18.2). a) So sánh lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên M và N. b) Trọng lượng riêng của chất lỏng nào lớn hơn? Bài 4. Hãy tính công mà em thực hiện được, khi đi đều từ tầng một lên tầng hai của ngôi trường em (em tự cho các dữ kiện cần thiết). Bài 5. Một lực sĩ cử tạ nâng quả tạ khối lượng 125kg lên cao 70 cm trong thời gian 0,3 s. Trong trường hợp này lực sĩ đã hoạt động với công suất trung bình là bao nhiêu? HƯỚNG DẪN BÀI ĐÁP ÁN s1 100 Vận tốc trung bình trên dốc: v1 4m / s t1 25 s2 50 1 Vận tốc trung bình trên đường ngang: v2 2,5m / s t2 20 s1 s2 100 50 Vận tốc trung bình trên cả quãng đường: vtb 3,33m / s. t1 t2 25 20 Trọng lượng của người là: P = 45.10 = 450 N. a) Khi đứng cả hai chân thì diện tích tiếp xúc với mặt đất là: S = 150.2 = 300 cm2 = 0,03 m2 P 450 Áp suất khi đứng cả hai chân là: p 1,5.104 N / m2 2 2 S 3.10 2 b) Khi co một chân thì diện tích tiếp xúc giảm 1/2 lần: 2 2 S1 = S/2 = 150 cm = 0,015 m P 450 4 2 Áp suất khi đứng một chân là: p1 2 3.10 N / m . S1 1,5.10
  7. a) Khi vật nổi, lực đẩy Ác-si-mét bằng đúng trọng lượng của vật. Vì hai vật giống hệt nhau nên trọng lượng hai vật bằng nhau: PA = PB. Vậy lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên hai vật bằng nhau. b) Lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên vật M là: F A1 = d1.V1 (V1 là thể tích phần vật M 3 chìm trong chất lỏng). Lực đẩy Ác-si-mét tác dụng lên vật N là: FA2 = d2.V2 (V2 là thể tích phần vật N chìm trong chất lỏng). Theo hình vẽ ta thấy thì V1 > V2 Mà FA1 = FA2 ⇒ d1 < d2. Vậy trọng lượng riêng của chất lỏng 2 lớn hơn. Giả sử khối lượng của em là 35kg, khi đó trọng lượng là 350N; độ cao từ tầng 1 lên tầng 2 là 4m. 4 Khi đi đều từ tầng 1 lên tầng 2, lực nâng người F = P. Công thực hiện: A = F.h = 350.4 = 1400J. Trọng lượng của quả tạ là: P = 125.10 = 1250 N Lực sĩ thực hiện một công là: A = P.h = 1250.0,7 = 875J 5 A 875 Công suất trung bình của lực sĩ là: P W=2916,6W t 0,3 C. TRÒ CHƠI Ô CHỮ Hàng ngang: 1. Tên loại vũ khí có hoạt động dựa trên hiện tượng chuyển hóa thế năng thành động năng? (CUNG) 2. Đặc điểm vận tốc của vật khi vật chịu tác dụng của lực cân bằng? (KHÔNG ĐỔI) 3. Hai từ dùng để biểu đạt tính chất: Động năng và thế năng không tự sinh ra hoặc mất đi mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng kia. (BẢO TOÀN) 4. Đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công trong một giây? (CÔNG SUẤT) 5. Tên của lực do chất lỏng tác dụng lên vật khi nhúng vào trong chất lỏng? (ACSIMET) 6. Chuyển động và đứng yên có tính chất này? (TƯƠNG ĐỐI) 7. Áp suất tại các điểm nằm trên cùng một mặt phẳng nằm ngang của chất lỏng có tính chất này? (BẰNG NHAU) 8. Tên gọi chuyển động của con lắc đồng hồ? (DAO ĐỘNG) 9. Tên gọi hai lực cùng điểm đặt, cùng phương, ngược chiều, cùng độ lớn? (LỰC CÂN BẰNG) Hàng dọc: CÔNG CƠ HỌC