Bài giảng Ngữ Văn Lớp 6 - Đọc hiểu văn bản: À ơi tay mẹ
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Ngữ Văn Lớp 6 - Đọc hiểu văn bản: À ơi tay mẹ", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
bai_giang_ngu_van_lop_6_doc_hieu_van_ban_a_oi_tay_me.ppt
Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ Văn Lớp 6 - Đọc hiểu văn bản: À ơi tay mẹ
- NGỮNGỮ VĂNVĂN 66 THƠTHƠ
- HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG TròTrò chơi:chơi: NHANHNHANH NHƠNHƠ CHỚPCHỚP + Chia lớp thành 4 đội. Luật +Yêu cầu: kể tên những bài hát viết về tình chơi cảm gia đình. +Trong thời gian 2 phút, đội nào viết được nhiều đáp án đúng lên bảng nhất sẽ thắng cuộc.
- Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng cả đời sống vật chất lẫn tâm hồn con người. Mỗi người lớn lên đều nhờ sự nuôi nấng, yêu thương , dạy bảo của ông bà, cha mẹ. Đặc biệt, Trong bài học hôm nay, các em sẽ cùng nhau tìm hiểu chủ đề tình cảm gia đình qua tìm hiểu các bài thơ viết về mẹ; làm thơ lục bát về người thân; kể lại kỉ niệm đáng nhớ về người thân.
- I. Tìm hiểu chung Câu 1. Nêu một số yếu tố về hình thức của một bài thơ nói chung? Đọc phần Kiến thức ngữ văn trong SGK trang 36, 37 để nêu những hiểu biết về thể loại thơ trữ tình. Câu 2. Nêu đặc điểm của thể thơ lục Trả lời câu hỏi sau: bát?
- I. Tìm hiểu chung - Dòng thơ gồm các tiếng được sắp xếp thành hàng; các dòng thơ có thể giống hoặc khác nhau về độ dài, ngắn. 1. Một số yếu tố hình thức - Vần là phương tiện tạo tính nhạc cơ bản của của bài thơ thơ dựa trên sự lặp lại (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn) phần vần của âm tiết. Vần có vị trí ở cuối dòng thơ gọi là vần chân, ở giữa dòng thơ gọi là vần lưng.
- I. Tìm hiểu chung - Nhịp là những điểm Ví dụ Trăm năm trong cõi ngắt hơi khi đọc một người ta, dòng thơ. Ngắt nhịp Chữ tài chữ mệnh 1. Một số yếu khéo là ghét nhau. tố hình thức tạo ra sự hài hoà, Trải qua một cuộc của bài thơ bể dâu, đồng thời giúp hiểu Những điều trông thấy mà đau đớn đúng ý nghĩa của lòng. dòng thơ.
- I. Tìm hiểu chung - Lục bát là thể thơ truyền thống của dân tộc Việt Nam, có sức sống mãnh liệt, mang 2. Thơ đậm vẻ đẹp tâm hồn con người Việt Nam. - Số câu, số chữ mỗi dòng: Mỗi bài thơ ít lục bát nhất gồm hai dòng với số tiếng cố định: dòng sáu tiếng (dòng lục) và dòng tám tiếng (dòng bát).
- I. Tìm hiểu chung - Gieo vần: + Gieo vần chân và vần lưng. 2. Thơ + Tiếng thứ sáu của dòng lục gieo vần xuống tiếng thứ sáu của dòng bát, tiếng thứ tám lục bát của dòng bát gieo vần xuống tiếng thứ sáu của dòng lục tiếp theo - Ngắt nhịp: thường ngắt nhịp chẵn (mỗi nhịp hai tiếng)
- ? Khi chúng ta khi tìm hiểu chung 1 văn bản thơ thì chúng ta cần tìm hiểu trên những phương diện nào? 1. Tác giả bài thơ là ai? Giới thiệu 1 vài thông tin về tác giả ? 2. Bài thơ được viết trong hoàn cảnh nào? theo thể thơ gì? Đặc điểm hình thức nổi bật của thể thơ được thể hiện trong bài thơ đó như thế nào? 3. Người bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là ai? Nội dung cảm xúc hướng về ai , về điều gì? 4. Có thể chia bài thơ làm mấy phần? Nội dung chính của mỗi phần? ( Bố cục)
- Phiếu học tập số 1. Đọc bài thơ và thực hiện các yêu cầu: 1. Hãy tìm hiểu và giới thiệu ngắn gọn về tác giả bài thơ? 2. Sử dụng dấu gạch chéo để ngắt nhịp phù hợp trong bài thơ 3. Đánh dấu vào các tiếng gieo vần trong bài thơ? ( Sử dụng bút màu hoặc kí hiệu để phân biệt tiếng được gieo vần chân và tiếng được gieo vần lưng) 4. Văn bản viết theo thể thơ nào? chỉ ra những yếu tố đặc trưng của thể thơ qua bài thơ (vần, nhịp, dòng, khổ thơ) 5. Bài thơ viết về ai và về điều gì? 6. Ai là người đang bày tỏ cảm xúc , tình cảm, suy nghĩ trong bài thơ? Người đó bày tỏ cảm xúc, tình cảm, suy nghĩ gì? 7. Bài thơ có thể chia làm mấy phần? Nỗi dung chính của mỗi phần là gì? 8. Nhan đề và tranh minh họa gợi cho em cảm nhận gì?
- II. Đọc –Tìm hiểu chi tiết văn bản 2. Tác giả - Tên thật là Nguyễn Đăng Hào, sinh ngày 25 tháng 1 năm 1959. - Quê quán xã Ninh Phúc, Thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình. - Ông vừa là nhà thơ vừa là Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam. - Hiện nay tác giả Bình Nguyên đang làm Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Ninh Bình. - Sự nghiệp: đã nhận tới hai giải “Thơ lục bát” (Giải A-2003; Giải Ba-2010) trên báo Văn Nghệ.
- 3. Văn bản • Thơ lục bát • Dòng thơ: gồm các câu thơ 6 tiếng và 8 tiếng xen kẽ. Thể • Bài thơ được gieo vần đặc trưng cho thể lục bát: tiếng thứ 6 của thơ dòng lục gieo vần xuống tiếng sáu của dòng bát • Nhịp thơ: ngắt nhịp chẵn 2/2/2 hoặc 4/4 • Bài thơ viết về mẹ, về tình yêu thương và sự hy sinh của mẹ Nội dành cho con dung • Đứa con bày tỏ cảm xúc yêu thương, biết ơn đối với mẹ Bố • P1: từ đầu vẫn còn hát ru : Hình ảnh đôi bàn tay mẹ cục • P2: Tiếp một câu ru mình: Lời ru của người mẹ hiền
- Phiếu học tập số 2 1. Hãy tìm những hình ảnh, chi tiết thể hiện “phép nhiệm mầu” của bàn tay mẹ? . 2. Trong hai câu thơ đầu hình ảnh “Bàn tay mẹ” dùng để chỉ ai? Từ “mưa”, “bão” tượng trưng cho điều gì? Sử dụng những từ ngữ đó nhà thơ muốn thể hiện điều gì? . 3.Từ láy “dịu dàng” cho em cảm nhận như thế nào về đôi bàn tay mẹ? 4. Em nhỏ trong bài thơ được gọi bằng những từ ngữ nào? Cách gọi đó nói lên điều gì về tình cảm mẹ dành cho con? . 5. Trong bài thơ, cụm từ “à ơi”, “ ru cho” được lặp lại nhiều lần. Hãy phân tích tác dụng của sự lặp lại đó? . 6. Em hiểu như thế nào về hình ảnh: ru cho mềm ngọn gió thu, cho tan đám sương mù, cho cái khuyết tròn đầy? . 7. “Bàn tay mang phép nhiệm mầu/ Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi” Em có đồng ý với tác giả không? Vì sao? ..............................................................................................................
- 1. Hãy tìm những hình ảnh, chi tiết thể hiện “phép nhiệm mầu” của bàn tay mẹ Chắn mưa sa; chặn bão qua mùa màng; diụ dàng; thức một đời; hát ru: mềm ngọn gió thu,tan đám sương mù lá cây, cái khuyết tròn đầy, cái thương cái nhớ nặng ngày xa nhau, óng lặng bãi bồi, mưa không dột chỗ, đời nín cái đau. 2. Trong hai câu thơ đầu hình ảnh “Bàn tay mẹ” dùng để chỉ người mẹ .Từ “mưa”, “bão” tượng trưng cho những khó khăn, gian khổ trong cuộc đời . Sử dụng những từ ngữ đó nhà thơ muốn khắc họa hình ảnh một người mẹ mạnh mẽ, kiên cường trước khó khăn, chông gai trong cuộc đời để bảo vệ con, cho con được hạnh phúc, bình yên. 3. Từ láy “dịu dàng” cho em cảm nhận như thế nào về đôi bàn tay mẹ? Bài hát ru từ tay mẹ thể hiện sự nhẹ nhàng, nâng niu, trìu mến người mẹ dành cho con 4. Em nhỏ trong bài thơ được gọi bằng những từ ngữ nào? Cách gọi đó nói lên điều gì về tình cảm mẹ dành cho con? Cái trăng vàng, cái trăng tròn, cái trăng còn nằm nôi,cái mặt trời bé con, cái khuyết. Cách gọi đó cho thấy tình cảm yêu thương vô bờ bến, sự nâng niu, trìu mến của người mẹ dành cho con. Trong cảm nhận của mẹ con là cả vũ trụ bé bỏng mẹ muốn nâng niu, nâng giấc trong vòng tay 5. Trong bài thơ, cụm từ “à ơi” “ ru cho” được lặp lại nhiều lần. Hãy phân tích tác dụng của sự lặp lại đó? “À ơi”là những tiếng đệm trong lời ru. Sự lặp lại những từ này tạo nên âm hưởng lời ru êm đềm, nhịp nhàng, đều đặn, ru vỗ của tình mẹ dành cho con. Điệp ngữ cũng gợi ra hình ảnh dôi bàn tay mẹ cần mẫn, dịu dàng, mềm mại tựa cánh võng yêu thương nâng giấc cho con. Qua đó ta thấy được tình yêu thương và đức hy sinh thầm lặng của mẹ
- 6. Em hiểu như thế nào về hình ảnh: + Ru cho mềm ngọn gió thu, cho tan đám sương mù: xua tan đi cái rét mướt, lạnh lẽo của thời tiết, cái khó khăn, gian khổ của cuộc đời để con được khoẻ mạnh lớn lên. Đó là sự ấm áp đến từ đôi bàn tay , từ trái tim người mẹ. + Ru cho cái khuyết tròn đầy: Đôi bàn tay biết hát ru của mẹ sẽ nuôi con khôn lớn trưởng thành 7. “Bàn tay mang phép nhiệm mầu/ Chắt chiu từ những dãi dầu đấy thôi” Em có đồng ý với tác giả không? Vì sao? Em đồng ý vì: Phép nhiệm mầu của đôi bàn tay mẹ được sản sinh ra từ vất vả, lam lũ, nhọc nhằn, dãi dầu; từ những yêu thương vô bờ mẹ dành cho con, từ đức hy sinh lớn lao của mẹ
- Phiếu học tập số 3 1. Trong bài thơ, dòng thơ nào thể hiện sâu sắc nhất đức hy sinh của người mẹ? . 2. Theo em, lời ru của mẹ trong câu thơ: Ru cho sóng lặng bãi bồi Mưa không dột chỗ ngoại ngồi vá khâu Và Ru cho đời nín cái đau là hướng tới những ai? Qua đó em hiểu gì về tấm lòng của mẹ ? 3. Em hiểu như thế nào về câu thơ cuối : À ơi Mẹ chẳng một câu ru mình ? 4. Hình ảnh “bàn tay mẹ” được lặp đi lặp lại trong bài thơ tượng trưng cho điều gì? 5. Trong bài thơ ai là người đang bày tỏ cảm xúc, tình cảm suy nghĩ ? Người đó bày tỏ cảm xúc tình cảm, suy nghĩ gì?
- Phiếu học tập số 3 1. Trong bài thơ, dòng thơ nào thể hiện sâu sắc nhất đức hy sinh của người mẹ? À ơi Mẹ chẳng một câu ru mình. 2. Theo em, lời ru của mẹ trong câu thơ: Ru cho sóng lặng bãi bồi Mưa không dột chỗ ngoại ngồi vá khâu Và Ru cho đời nín cái đau là hướng tới những ai? Mẹ mong điều gì qua những lời ru ấy? Hướng tới đứa con, bà và cho mọi người, cho cuộc đời. Mong cho mọi người có cuộc sống tốt đẹp 3. Em hiểu như thế nào về câu thơ cuối : À ơi Mẹ chẳng một câu ru mình ? Qua đó em hiểu gì về tấm lòng của mẹ ? Mẹ vì mọi người mà quên mất bản thân mình. Qua đó ta thấy được tình yêu thương bao la và đức hi sinh cao cả, thiêng liêng của người mẹ. 4. Hình ảnh “bàn tay mẹ” được lặp đi lặp lại trong bài thơ tượng trưng cho điều gì? Hình ảnh đôi bàn tay biết hát ru của mẹ trở thành biểu tượng nghệ thuật đẹp về sức mạnh kì diệu, mầu nhiệm của tình yêu thương, đức hy sinh thầm lặng của mẹ 5. Trong bài thơ ai là người đang bày tỏ cảm xúc, tình cảm suy nghĩ ? Người đó bày tỏ cảm xúc tình cảm, suy nghĩ gì? Con là người bày tỏ cảm xúc. Đó là cảm xúc trân trọng, biết ơn, sự xúc động sâu sắc trước tình yêu thương hết mực, đức hy sinh thầm lặng của mẹ.
- Điều con muốn nói với mẹ Gv vẽ lên bảng một cái cây sau đó gọi HS lên bảng Mỗi bạn lên bảng sẽ vẽ một nhánh cây gửi lên đó những lời muốn nói với mẹ
- TỔNG KẾT Hoàn thành bảng tổng kết sau bằng cách điền các từ còn thiếu vào chỗ dấu ba chấm 1. Nghệ thuật 2. Nội dung - Thể thơ ..nhịp nhàng như lối Bài thơ thể hiện cảm xúc .., sự xúc với hình ảnh thơ phong phú, động sâu sắc trước ..hết mực, .. ..lặng thầm của người mẹ.. - Phối hợp hài hòa các biện pháp tu từ: .. - Hình ảnh đôi bàn tay mang phép nhiệm mầu của mẹ là một .., tạo nên xúc động cho người đọc

